دسته‌بندی نشده

همه چیز راجع به داروهای اعصاب و روان

متاسفانه در جامعه امروزی مشکلات روانشناختی و اعصاب بسیار شایع گردیده است و نیاز به خدمات درمانی در این حوزه ضرورت جدی دارد. نکته قابل توجه و مهم آن است که باید بین مشکلات روانشناختی و اختلالات شدید روانی تفکیک جدی صورت گیرد. بسیاری از مشکلات روانشناختی مانند استرس، اضطراب، عدم توانایی در کنترل خشم و هیجانات، مشکلات رفتاری، فوبیا، وسواس، افسردگی های خفیف، مشکلات جنسی-روانی و … نیاز به دارو درمانی ندارد. اما متاسفانه به دلیل آن که روان درمانی زمان بر است و حتی دریافت شرح حال بیمار و آگاهی از مشکل وی یک ساعت طول خواهد کشید و اغلب روانپزشکان در این یک ساعت بیش از بیست بیمار را ویزیت می کنند. بنابراین اکثر روانپزشکان داروهای اعصاب و روان را مانند نقل و نبات تجویز می کنند. البته که نباید سهم بیماران را نیز از مساله نادیده گرفت. اغلب مراجعین حاضر نیستند وقت و هزینه زیادی برای حل مشکل شان صرف کنند و تمایل دارند با یک جلسه ویزیت و مصرف چند مدل قرص مشکل را حل شده ببینند. در این مقاله انواع داروهای اعصاب و روان معرفی شده اند تا آگاهی و شناخت از این داروها بیشتر گردد لیکن نه تنها مصرف دارو به صورت خودسرانه نهی می گردد بلکه حتی قبل از مراجعه به روانپزشک و دارودرمانی بهتر است مشکل خود را با یک روانشناس در میان بگذارید، شاید شما نیاز به دارو نداشته باشید.

انواع داروهای اعصاب و روان و لیست آن‌ها

  • داروهای ضد اضطراب و آرام بخش
  • داروهای ضد افسردگی
  • داروهای ضد روان پریشی
  • داروهای زوال عقل
  • دارو های تثبیت کننده‌ خلق
  • داروهای ترک اعتیاد
  • داروهای محرک

داروهای ضد اضطراب و آرام بخش

داروهای ضداضطراب علاوه بر ایجاد حس رفع تنش عضلانی، احساس آرامش و آسودگی را نیز به همراه می‌آورند. این داروها در درمان اختلال‌های اضطراب مورد استفاده قرار گرفته‌اند. معروفترین خانواده از این دسته داروها بنزودیازپین‌ها هستند. این داروها با اثر بر گیرنده‌های گابا که نوعی انتقال‌دهنده عصبی مهاری در مغز می‌باشد، تحریک نورونی را کاهش می‌دهند و باعث کاهش اضطراب و تنش می‌شوند. پروپرانولول در واقع از دسته داروهای ضداضطراب نیست ولی با کاهش علایم فعالیت سمپاتیک می‌تواند تاحد زیادی اثر ضداضطرابی و آرام بخشی داشته باشد.. این داروها به عنوان یک درمان اولیه برای اضطراب توصیه نمی‌شوند، زیرا مصرف زیادش می‌تواند اعتیادآور باشد و فقط تا زمانی که از دارو استفاده می‌کنید، اثرات آنها دوام می‌آورد. نمونه هایی از بنزودیازپین ها، دیازپام، آلپرازولام و کلرودیازپوکساید هستند.‌

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی، برای درمان اختلال‌های افسردگی ساخته شده‌اند، اما در واقع در درمان بسیاری از اختلالات دیگر روانپزشکی مثل اختلالات اضطراب، اختلالات خوردن و اختلالات کنترل تکانه هم کاربرد دارند. کسانی که از افسردگی رنج می‌برند، معمولاً با یکی از انواع داروهای ضدافسردگی درمان می‌شوند. برخلاف بنزودیازپین‌ها هیچ‌کدام از این داروها باعث ایجاد وابستگی یا اعتیاد به دارو نمی‌شوند. البته این به آن معنی نیست که در هر زمانی و به صورت ناگهانی می‌توان دارو را قطع کرد. قطع ناگهانی دارو ممکن است عوارض گذرایی داشته باشد که برای چند روز فرد را آزرده کند.
انواع داروهای ضدافسردگی عبارتند از:
۱. ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای: (از این جهت سه حلقه‌ای نامیده می‌شوند که در ساختار شیمیایی آن‌ها سه حلقه وجود دارد) مانند ایمی پرامین، آمی تریپتیلین و نورتریپتیلین
۲. مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAO) مانند ترانیل سیپرومین، فنلزین و سلژیلین. که باید مصرف کنندگان این دسته دارویی از غذاهای حاوی تیرامین مانند پنیرهای پرورده اجتناب کنند
۳. مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI)، جذب مجدد سروتونین را در سیناپس بازداری می‌کنند. SSRIها عوارض جانبی کم‌تری دارند مانند فلوکستین، پاروکستین و داروهای جدیدتر مانند سیتالوپرام و سرترالین.
ضد افسردگی‌های سه‌حلقه‌ای و بازدارنده‌های MAO از طریق مکانیسم‌های گوناگونی اثر می‌کنند، اما به نظر می‌رسد که هر دو با افزایش عمل نوراپی نفرین و سروتونین افسردگی را کاهش می‌دهند.

داروهای ضدروان پریشی

داروهای ضدروان‌پریشی، یا آنتی سایکوتیکها برای درمان اختلال‌هایی مانند اسکیزوفرنی ساخته شده‌اند، اما در درمان اختلالات دیگری مثل تیک و به عنوان درمان کمکی در اختلالات خلقی هم کاربرد دارند. این گونه داروها تأثیر آرام‌کننده یا آرام بخش زیادی دارند. تأثیر اصلی این گونه داروها کاهش یا حذف نشانه‌های روان پریشی از جمله توهم، هذیان، رفتارها و گفتارهای آشفته، گوشه‌گیری و بی احساسی است و صرفاً برای آرام نگاهداشتن بیماران ساخته نشده‌اند. کلروپرومازین، فلوفنازین، تیوریدازین، هالوپریدول، تری فلوپرازین، پرفنازین، پیموزاید، اُلانزاپین، کلوزاپین، ریسپریدون، کوئتیاپین، زیپراسیدون و آری پیپرازول از جمله داروهای ضدروان پریشی هستند.

داروهای زوال عقل

از داروهای اعصاب زوال عقل برای بهبود تفکر و حافظه استفاده می‌شود. این داروها معمولاً از شش ماه تا دو سال برای مدت زمان محدود عمل می‌کنند. انواع داروها برای درمان زوال عقل:

  • دونپزیل
  • ریواستیگمین
  • ممانتین

داروهای تثبیت‌کننده خلق

داروهای تثبیت‌کننده خُلق، درمان اصلی برای بیماران مبتلا به اختلالات دوقطبی است. لیتیم (پزشکی)، والپروات سدیم، و کاربامازپین اصلی‌ترین داروهای تثبیت‌کننده خلق هستند. داروهای دیگری مثل لاموتریژین و زونیسامید هم از این دسته داروها هستند ولی معمولاً در خط اول درمان قرار ندارند. سه داروی اول هم روی دوره‌های شیدایی اثر دارند و هم دوره‌های افسردگی، اما لاموتریژین بیشتر در درمان دوره‌های افسردگی مؤثر است. هر یک از این داروها اشکال دارویی و اسامی تجاری مختلفی دارند. مثلاً برخی از اسامی دیگر والپروات سدیم عبارتند از دپاکین، اورلپت و دی والپروئکس.گیاه حاوی این ترکیب سنبل طیب است( والپوتریک اسید)

داروهای ترک اعتیاد

داروهای ترک اعتیاد برای کاهش علائم ترک و کاهش هوس مصرف در افرادی که اعتیاد دارند استفاده می‌شود. نمونه هایی از داروهای مورد استفاده برای ترک هروئین عبارتند از:

  • بوپرنورفین
  • متادون
  • نالترکسون
  • داروهای مورد استفاده برای ترک الکل شامل Acamprosate و Disulfiram است.

داروهای محرک

این داروها به بهبود توجه، تمرکز و هوشیاری کمک می‌کنند. از داروهای محرک برای درمان بیماری‌های زیر استفاده می‌شوند: اختلال کمبود توجه بیش فعالی (ADHD)- Narcolepsy (نوعی اختلال خواب) و انواع داروهای محرک عبارتند از:

  • دکستروآفتامین
  • متیل فنیدات

عوارض قرص اعصاب چیست؟

مانند سایر داروها، داروهای اعصاب نیز می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند که باید قبل از مصرف در نظر داشته باشید. حتی بهترین قرص اعصاب هم خالی از عوارض نیست. اما نکته مهم در مصرف این داروها، بررسی مزایا و معایب مصرف آن‌ها است. در واقع بیماری روانی انقدر برای فرد و اطرافیان او آزاردهنده است که تحمل عوارض جانبی ناچیز ناشی از داروها ساده‌تر است.

داروهای اعصاب می‌توانند دو دسته عوارض جانبی ایجاد کنند:

  • عوارض جانبی جسمی: مانند فشار خون بالا، افزایش وزن، کلسترول خون بالا، مشکلات جنسی و لرزش
  • عوارض جانبی روانی: مانند بی قراری، اضطراب، کمبود انرژی یا خواب آلودگی

۱- اضافه وزن

داروهای ضد افسردگی، تثبیت کننده‌های خلق و داروهای اعصاب و روان آتیپیکال بیش از سایر داروهای اعصاب باعث اضافه وزن و چاقی می‌شوند. مهم است که در اوایل مصرف قرص‌ها، اقدامات پیشگیرانه برای اجتناب از افزایش وزن انجام شود. انجام تمرینات ذهن آگاهی، ورزش، رواندرمانی فردی و گروه‌درمانی و استفاده از اپلیکیشن‌های موبایل کنترل وزن و رژیم غذایی از جمله پیشنهاداتی است که برای جلوگیری از افزایش وزن ارائه شده است.

‌۲- آنهدونیا و بی‌تفاوتی عاطفی

آنهدونیا یکی از عوارض جانبی قرص های اعصاب است که معمولاً نادیده گرفته می‌شود. افرادی که تحت درمان با قرص‌های ضد افسردگی سه حلقه‌ای (SSRI) یا قرص های بازدارنده باز جذب سروتونین – نورپی نفرین هستند با احتمال پنجاه درصد بی‌تفاوتی عاطفی را تجربه خواهند کرد. این عارضه هم برای فرد و هم برای اطرافیان و دوستان او مشکل‌ساز است. به همین دلیل صحبت کردن با روانشناس می‌تواند در تشخیص این مشکل و کمک به حل آن موثر است.

‌۳- اختلال خواب

از جمله عوارض قرص های اعصاب می‌توان به اختلالات خواب اشاره کرد. بی‌خوابی شبانه یا خواب آلودگی از جمله مشکلاتی است که کسانی که قرص اعصاب می‌خورند با آن مواجه هستند. در صورتی که بی‌خوابی / پرخوابی به یک مشکل جدی تبدیل شود لازم است که داروهای اعصاب مورد بازنگری قرار بگیرند. رعایت بهداشت خواب، رواندرمانی CBT و تمرینات ریلکسیشن می‌تواند به بیماران در درمان اختلال خواب کمک کند.

‌۴- اختلال در عملکرد جنسی

بسیاری از داروهای اعصاب از جمله داروهای ضد افسردگی و داروهای ضد روانپریشی می‌توانند در عملکرد جنسی فرد اختلال ایجاد کنند. داروهای نسل اول بیش از داروهای جدیدتر باعث بروز اینگونه عوارض می‌شوند. لازم است در صورتی که این مسئله برایتان اهمیت دارد پیش از انتخاب دارو با پزشک مشورت کنید. در صورتی که عوارض قرص های اعصاب در روند زندگی‌تان اختلال ایجاد کرده است با پزشک درباره تغییر دوز یا نوع داروهای مصرفی مشورت کنید.

‌۵- هایپرپرولاکتینمی (افزایش هورمون پرولاکتین)

بسیاری ازداروها و قرص های اعصاب و روان نسل اول می‌توانند باعث افزایش هورمون پرولاکتین شوند. داروهای دسته SSRI و MAOI تاثیر کمتری روی افزایش این هورمون دارند. هایپرپرولاکتینمی می‌تواند باعث از دست دادن توده استخوانی، اختلال در عملکرد جنسی، بی نظمی در قاعدگی، ناباروری و افزایش ریسک اختلالات قلبی عروقی و سرطان سینه شود. همچنین عوارض جانبی اعصاب و روان از جمله عصبانیت، اضطراب و بی‌قراری هم می‌دهد.

‌نکات کلیدی در مورد عوارض جانبی داروهای اعصاب

  • بسیاری از افراد هرگز عوارض جانبی خاصی را تجربه نخواهند کرد!
  • برخی از داروهای اعصاب برای بعضی افراد عوارض جانبی نادری دارند که می تواند تهدید کننده زندگی‌شان‌ باشد.
  • جزئیات عوارض جانبی احتمالی در بروشور همراه دارو است؛ اما این عوارض لزوماً به معنی این نیست که حتماً همه افراد آن ها را تجربه می کنند!
  • اگر عوارض جانبی داروها شما را آزار می دهد، در سریعترین زمان ممکن با روانپزشک یا پزشک معالج خود صحبت کنید.
  • برای کاهش عوارض جانبی داروهای عصاب می‌توانید ساعت مصرف دارو را تغییر دهید، ورزش کنید، غذاهای سالم بخورید و آب زیاد بنوشید.
  • برخی موارد مهم را پیش از مصرف دارو باید با رواپزشک خود مطرح کنید. از جمله مشکلات پزشکی مثل فشار خون یا دیابت، بارداری، اقدام به بارداری، شیردهی، سایر داروهایی که مصرف می‌کنید، مکمل‌های گیاهی و ویتامین ها، مصرف الکل، سیگار کشیدن، رژیم غذایی یا عادات غذایی خاص، کار روی ماشین آلات یا وسایل نقلیه.
  • اگر به خاطر مشکلات پزشکی دیگر مجبور به مصرف سایر داروها هستید، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. روانپزشک شما می‌تواند این ترکیبات دارویی را بررسی کند و دوز شما را تغییر دهند تا عوارض جانبی یا اثر متقابل آنها کاهش یابد.

‌نکاتی درباره مصرف داروهای اعصاب

  • داروها را از دسترس کودکان دور نگه دارید.
  • از داروهایی که تاریخ انقضای آن گذشته اصلا استفاده نکنید.
  • داروی خود را به دیگران ندهید.
  • داروهای دیگران را مصرف نکنید.

درباره نویسنده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *