آموزش

تکنیک های درمان شناختی رفتاری (CBT)

برنامه ریزی فعال

بر اساس نظر لوینسون[۱] (۱۹۷۶-۱۹۷۲)، هدف اصلی این روش عبارت است از کمک به مراجعان تا بتوانند فعالیت های روزانه خود را به صورت منظم، سازمان یافته و برنامه ریزی شده تنظیم کنند و اهدافی را برای آنها در نظر بگیرند. با این کار آنها قادر خواهند شد، سطح فعالیت خود را از یک روز به روز دیگر بهبود بخشیده و شکل طبیعی تر و موثرتری به آن بدهند (بک، ۲۰۰۷؛ گیلبرت و همکاران، ۲۰۰۷).

آموزش قاطعیت و جرات ورزی

یافته های به دست آمده نشان می دهد که آموزش مصمم بودن یا قاطعیت برای حل مشکلاتی چون افسردگی، خشم، عصبانیت و اضطراب در زمینه رابطه با دیگران، به خصوص در شرایطی که فرد آن را نامساعد می داند، بسیار مفید است. هدف از آموزش مصمم بودن و قاطعیت و جرات ورزی، این است که به مراجع آموزش داده شود تا خواسته ها و احساسات خود را بیان کند و میزان کمرویی انفعال یا حالات عصبانیت به هنگام ابراز افکار و احساساتش کاهش یابد. یکی از مهمترین اجزای این نوع مداخله درمانی، عبارت است از شناسایی و بازسازی شناخت های غیر طبیعی ای که زیربنای رفتارهای انفعالی و غیرقاطعانه را تشکیل می دهند(همان منبع).

آموزش مهارت تجزیه و تحلیل رفتار

هدف اصلی این مداخله درمانی این است که به مراجعان آموزش داده شود که به تحلیل الگوهای رفتاری غیرعادی و غیرطبیعی خود بپردازند، همچنین بتوانند الگوهای رفتاری سازاگارانه ای را که دیگران از خود نشان می دهند یا درمانگر معرفی می کند، تحلیل کنند (بک، ۲۰۰۷؛ گیلبرت و همکاران، ۲۰۰۷).

آموزش آگاهی نسبت به عوامل موثر بر رفتار

این روش فرد را نسبت به نتایج منفی احتمالی حاصل از تصمیمات نا بجایی که گرفته اند یا ممکن است در آینده بگیرند، آگاه می سازد، همچنین به مراجعان کمک می کند تا بتوانند نتایج تدریجی رفتارهای تخریبی خود را که در حال حاضر مشغول انجام آن هستند، پیش بینی کنند. علاوه بر این، آموزش آگاهی نسبت به عوامل موثر بر رفتار می تواند به مراجعان کمک کند که نسبت به نتایج احتمالی مثبت تصمیمات خوب یا الگوهای رفتاری مثبت خود آگاهی داشته باشند (همان منبع).

آموزش مهارت های مکالمه ای

آموزش مهارت های صحبت کردن برای کسانی مناسب است که فاقد مهارت های مکالمه ای کافی اند و در نتیجه نمی توانند بخوبی با دیگران رابطه کلامی برقرار کنند. در این نوع مداخله درمانی، به مراجع مهارت های اساسی برای شروع، تداوم و اتمام مناسب و خوشایند مکالمه آموزش داده می شود (همان منبع).

برنامه ریزی برای نیل به هدف

این روش درمانی برای کمک به افرادی به کار گرفته می شود که بتوانند اهداف عینی و قابل دستیابی کوتاه مدت و بلند مدتی را برای خود تنظیم کنند. این روش برای مراجعانی مفید است که فاقد انگیزه و بدون برنامه می باشند و همچنین مراجعانی که در مورد آینده خود، آشفته و مضطرب اند (همان منبع).

تکالیف و وظایف درجه بندی شده

این نوع مداخله درمانی برای مراجعانی مفید است که غرق در وظایفی شده اند که باید انجام دهند، به گونه ای که این امر موجب شکست آنها در انجام این وظایف گردیده و منجر به ایجاد نوعی ارزیابی منفی نسبت به خود شده است. در این روش درمانی، به مراجع کمک می شود هرکدام از این وظایف را به اجزاء و قسمت های عینی و قابل اجرا تقسیم کند و هریک از آنها را جزء به جزء و به صورت قدم به قدم اجرا نموده و از قدم های آسانتر شروع کند تا به قدم های مشکل برسد. این روش به خصوص برای درمان مشکلاتی مفید است که با اضطراب های اجتماعی همراهند (بک، ۲۰۰۷؛ زارب، ۱۳۸۹).

آموزش مهارت های از عهده بر آمدن (مقابله ای) در روابط بین فردی

این مداخله درمانی به منظور آموزش مهارت های سازگارانه کنار آمدن در روابط بین فردی به مراجعان طراحی شده است تا بتوانند این مهارت ها را جایگزین الگوهای فعلی روابط اجتماعی غیر طبیعی خود سازند (بک، ۲۰۰۷؛ گیلبرت و همکاران، ۲۰۰۷).

آموزش مهارت های اجتماعی

این روش درمانی، در واقع مجموعه ای از روش آموزش مهارت های کنار آمدن در روابط بین فردی است و برای مراجعانی مفید است که از روش های پاسخ دهی پرخاشگرانه استفاده می کنند (بک، ۲۰۰۷؛ زارب، ۱۳۸۹).

آموزش حل مساله

این مهارت به این منظور طراحی شده است که به مراجع کمک شود تا بفهمد آیا روش های سازگارانه او می توانند در یک موقعیت خاص، برایش مفید باشند. به مراجع یاد داده می شود که مراحل منطقی را طی نماید تا بتواند به راه حل مناسبی برای یک مساله خاص دست پیدا کند (بک، ۲۰۰۷؛ گیلبرت و همکاران، ۲۰۰۷).

تعلیم آرام سازی (آرامش روانی- عضلانی)

آن دسته از مراجعانی را که به حدی از تنش رنج می برند که نمی توانند فعالیت های عادی و طبیعی مربوط به خود را انجام دهند، می توان با استفاده از تعلیم آرام سازی درمان کرد (صاحبی، ۱۳۸۹).

تعلیم مهارت های خود کنترلی و نظارت بر خود

مهارت های نظارت بر خود و سایر مهارت های خود کنترلی را می توان به مراجعان تعلیم داد تا بتوانند تعداد زیادی از رفتارهای غیر طبیعی خودشان را تغییر دهند. مهارت های کنترل خود به این دلیل طراحی شدند که به مراجعان کمک شود تا بر روی رفتار ناخواسته شان کنترل داشته باشند (بک، ۲۰۰۷؛ لیهی، ۲۰۰۳).

آموزش استفاده بهینه از زمان این نوع مداخله درمانی برای مراجعانی مناسب است که عدم توانایی آنها در استفاده مفید از وقتشان، موجب ایجاد دستپاچگی و اضطراب گردیده و سبب می شود احساس کنند غرق در کارهای مختلف با فرصتی کم، شده اند و اوقاتشان به صورت غیر مفید و بدون انجام کار می گذرد، یا اینکه فاقد وقت کافی برای برقراری ارتباط مناسب با دوستان هستند (بک، ۲۰۰۷).


[۱] Lewinsohn,P.M

درباره نویسنده

یک دیدگاه در ”تکنیک های درمان شناختی رفتاری (CBT)

پاسخ دادن به صابر لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *